Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026

Digitizing the Ottoman Censuses: The Case of Constantinople (Istanbul), by Tryfonas Lemontzoglou

Digitizing the Ottoman Censuses: The Case of Constantinople (Istanbul), by Tryfonas Lemontzoglou


Ethnic Composition of Constantinople’s Population, 1897

The 1897 population figures portray Constantinople as a multi-ethnic urban centre of the Ottoman Empire. Turks constituted the majority of the recorded population (56.4%), followed by Greeks (22.3%) and Armenians (15.3%). Together, these three groups accounted for approximately 94% of the total, while Jews represented a further 4.4%. Smaller recorded communities included Albanians, Kurds, Serbians, and Christian Arabs.

The figures highlight the substantial demographic presence of Greek and Armenian communities alongside the Turkish majority. They also illustrate the city’s diverse social and cultural composition at the end of the nineteenth century.


Population of Constantinople in 1885: Natives and Newcomers

The 1885 population figures reveal notable differences in the religious composition of Constantinople’s native-born and non-native-born populations. Muslims accounted for 59.4% of those born outside the city, compared with 42.5% of the Istanbul-born population. By contrast, Armenian Orthodox Christians represented a larger share of the native-born population (23.3%) than of those born elsewhere (17.5%). A similar, though less pronounced, pattern is observed among Jewish residents, who accounted for 12.5% of the native-born population but only 0.5% of those born outside the city.

The Greek Orthodox population maintained a relatively similar share in both groups, representing 20.3% of those born in Constantinople and 20.7% of those born elsewhere. The figures also point to the presence of smaller communities, including Bulgarians, whose share was higher among the non-native-born population (1.1%) than among native-born residents.


Religious Composition of the Male Occupational Population of Constantinople (%), 1885

The distribution of male residents across occupational groups reveals a predominantly Muslim composition (49.4%), followed by Greek Orthodox (22.52%) and Armenian Orthodox (20.58%) residents. Together, these three groups accounted for approximately 92.5% of the recorded male occupational population. Jewish residents represented a further 5.49%, while Bulgarians, Catholics, Protestants, and Latins accounted for comparatively small shares.


Religious Composition of Constantinople’s Male Population in Commerce, Trade and Industry (%), 1885

The distribution of male residents engaged in commerce, trade, and industry reveals a more balanced representation of the three largest religious groups than that observed in the overall occupational population. Greek Orthodox residents accounted for 25.41% of the recorded population in this sector, while Armenian Orthodox residents represented 26.99%. Muslims constituted the largest single group, at 38.32%. Jewish residents accounted for a further 5.24%, with the remaining communities representing comparatively small shares.

Taken together, Muslims, Greek Orthodox, and Armenian Orthodox residents accounted for approximately 90.7% of the recorded male population in commerce, trade, and industry. The figures highlight the substantial presence of Greek Orthodox and Armenian Orthodox men in this broad occupational category alongside the Muslim population.


Commerce, Trade and Industry: Occupational Participation by Religious Group, 1885

The figures reveal substantial differences in the occupational distribution of male residents across religious communities in Constantinople. Among the groups listed, Bulgarians recorded the highest share in commerce, trade, and industry (81.4%), followed by Catholics (55.5%) and Latins (47.5%). Armenian Orthodox men also displayed a high level of representation in this occupational category (43.0%), compared with Greek Orthodox men (36.8%), Jewish men (31.1%), and Muslim men (25.4%). Protestants recorded a similar share, at 25.3%.

These figures suggest that commerce, trade, and industry occupied different positions within the recorded occupational profiles of Constantinople’s religious communities. The differences are particularly notable for Armenian Orthodox and Greek Orthodox men relative to Muslim men. However, the high percentage recorded for Bulgarians should be interpreted cautiously, especially if the underlying population of this group was comparatively small.


Religious Composition of Constantinople’s Male State-Service Population (%), 1885

The figures reveal an overwhelming predominance of Muslim men in Constantinople’s recorded state-service population in the period covered by the source. Muslims accounted for 95.34% of the total, while Armenian Orthodox men represented 2.05% and Greek Orthodox men 1.44%. All other recorded religious communities accounted for comparatively small shares.

This distribution points to a pronounced religious concentration within the male state-service population. The contrast with the occupational composition of commerce, trade, and industry is particularly noteworthy, as the latter included substantially larger shares of Greek Orthodox and Armenian Orthodox residents. The figures document a striking difference between these occupational sectors, although further evidence would be needed to establish the institutional mechanisms behind it.


State Service: Occupational Participation by Religious Group, 1885

The figures reveal substantial differences in the share of each religious community recorded in state service. Muslim men had the highest proportion, at 11.4%, followed by Latin men (5.3%) and Catholic men (4.7%). The corresponding shares were considerably lower among Armenian Orthodox (0.6%), Protestant (0.6%), Greek Orthodox (0.4%), and Jewish men (0.4%). Bulgarians recorded the lowest share, at 0.03%.

The contrast between the Muslim population and several non-Muslim communities is particularly striking. While the previous figures showed the overwhelming predominance of Muslims in the overall state-service population, these data suggest that the pattern remains visible when examining the distribution within each religious group.



Gainful Employment among the Population Aged over Ten in the Ottoman Empire, 1894–1895 (%)

The map reveals substantial regional variation in the proportion of the population aged over ten recorded as engaged in gainful employment across the Ottoman Empire in 1894–1896. The highest reported percentages were observed in Dersaadet (Constantinople), at 86.6%, followed by Manastir (81.61%) and Selanik (77.95%). By contrast, Yemen (40%), Bitlis (41.49%), Erzurum (42.53%), and Adana (42.48%) recorded some of the lowest figures. Several districts, including Biga (70.4%), Aydin (61.46%), Iskodra (61.85%), Hudavendigar (62.29%), and Trabzon (61.55%), also displayed relatively high percentages. Overall, the geographical distribution points to considerable differences in recorded participation in gainful employment across Ottoman administrative districts. Differences may reflect regional economic structures, demographic composition, gender roles, and the census’s definitions and recording practices. The particularly high figure for Constantinople also warrants attention to the effects of urban occupational structures and the historical classification of economically active populations.



Employment in Trade and Industry (Crafts) across Ottoman Administrative Districts, 1894–1895 (%)

The map reveals substantial regional variation in employment in trade and industry (crafts) across the Ottoman Empire in 1894–1896. The highest recorded percentages were in Trabzon (53.77%) and Manastir (52.39%), followed by Dersaadet (Constantinople) and Selanik (Thessaloniki), both at 43.49%. Hicaz also recorded a relatively high value of 40.66%. By contrast, the lowest percentages were observed in Yemen (21.18%), Bitlis (21.26%), and Mamuretulaziz (23.16%). These differences point to the uneven geographical distribution of craft-related economic activity across Ottoman administrative districts. The relatively high figures in several urban and regional centres may reflect differences in local production, commercial networks, and economic specialization.

Gross Annual Income (per capita), 1894–1895 (kuruş)

The map reveals substantial regional variation in gross annual income per capita across the Ottoman Empire in 1894–1895, measured in kuruş. The highest recorded values were observed in Cezayir-i Bahr-i Sefid (197.40 kuruş), Adana (188.20), Diyarbekir (184.05), and Catalca (175.81). By contrast, Ankara (46.57), Yemen (50.11), Sivas (60.51), and Halep (65.49) recorded comparatively low values. The reported figure for Hicaz, at just 2.75 kuruş, is exceptionally low.

The geographical distribution of income does not closely mirror the patterns observed in the previous maps of gainful employment and occupational activity. Several districts with high recorded employment shares, including Manastir and Selanik, had comparatively modest per capita income figures. This divergence suggests that the proportion of the population engaged in gainful employment and the level of income per capita captured distinct dimensions of regional economic conditions.







Δευτέρα 7 Ιουλίου 2025


ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΜΕ 1 ΠΑΙΔΙ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)




ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΜΕ 2 ΠΑΙΔΙΑ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)



ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΜΕ 3 ΠΑΙΔΙΑ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)





ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΠΑΙΔΙΑ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)

2015-2024

ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)


ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)

Ευρωπαϊκός Μέσος Περιόδου 2015-2024

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά στην Ευρώπη γνώρισαν σημαντική αύξηση 6 ποσοστιαίων μονάδων κατά την περίοδο 2015-2024.    



Κατά το έτος 2015, ποσοστά μονοπρόσωπων νοικοκυριών ΑΝΩ του 40% παρατηρήθηκαν στη Σουηδία (63%), τη Δανία (48%), τη Γερμανία (44%), τη Λιθουανία (43%), τη Φινλανδία (42%), τη Γαλλία (40%), την Αυστρία (40%), και την Εσθονία (40%). Υψηλά ποσοστά καταγράφονταν και στην Ολλανδία (39%), το ΗΒ (38%), τη Λετονία (37%), το Λουξεμβούργο (37%), τη Σλοβενία (36%), τη Βουλγαρία (36%), την Ουγγαρία (36%), και την Ιταλία (35%). Τα χαμηλότερα ποσοστά μονοπρόσωπων νοικοκυριών στην Ευρώπη εντοπίστηκαν στη Βόρεια Μακεδονία (10%), την Τουρκία (14%), το Μαυροβούνιο (20%), την Σλοβακία (23%), τη Σερβία (24%), την Κύπρο (24%), και την Κροατία (24%).    


Κατά το έτος 2024, ποσοστά μονοπρόσωπων νοικοκυριών ΑΝΩ του 40% συναντάμε στη Λιθουανία (63%), την Εσθονία (62%), τη Δανία (52%), τη Φινλανδία (51%), τη Λετονία (49%), τη Γαλλία (46%), την Ολλανδία (46%), τη Νορβηγία (46%), τη Γερμανία (45%), την Αυστρία (42%), τη Σουηδία (42%), και το Βέλγιο (41%). Υψηλά εντοπίστηκαν και στη Βουλγαρία (35%), τη Σλοβενία (35%), την Τσεχία (35%), την Πολωνία (35%), την Ιρλανδία (38%), το Λουξεμβούργο (38%), και την Ιταλία (38%). Τα χαμηλότερα επίπεδα μονοπρόσωπων νοικοκυριών βρέθηκαν στη Σλοβακία (11%), την Ελλάδα (27%), την Πορτογαλία (28%), την Κύπρο (28%), και τη Μάλτα (29%).   

Το TOP 8 των αυξήσεων την περίοδο 2015-2024


ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΠΑΙΔΙΑ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)

Ευρωπαϊκός Μέσος Περιόδου 2015-2024

2006-2024

Πιο συγκεκριμένα, τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά χωρίς παιδιά στην Ευρώπη αυξήθηκαν από το 30% στο 36% την περίοδο 2015-2024.   


Κατά το έτος 2015, το 58% του συνόλου των νοικοκυριών στη Σουηδία ήταν μονοπρόσωπα νοικοκυριά χωρίς παιδιά. Ποσοστά μονοπρόσωπων νοικοκυριών χωρίς παιδιά ΑΝΩ του 40% καταγράφονταν το ίδιο έτος και στη Δανία, τη Φινλανδία, και τη Γερμανία. Τα χαμηλότερα επίπεδα βρέθηκαν στη Βόρεια Μακεδονία (10%), την Τουρκία (13%), και το Μαυροβούνιο (19%).  



Κατά το έτος 2024, το ποσοστό του συνόλου των νοικοκυριών που αποτελούνταν από μονοπρόσωπα νοικοκυριά χωρίς παιδιά ξεπερνούσε το 40% στη Λιθουανία (57%), την Εσθονία (53%), τη Φινλανδία (48%), τη Δανία (47%), την Ολλανδία (44%), τη Λετονία (43%), τη Νορβηγία (42%), τη Γερμανία (42%), και τη Γαλλία (42%). Αντίθετα, τα χαμηλότερα επίπεδα καταγράφηκαν στη Σλοβακία (10%), την Πορτογαλία (25%), την Κύπρο (25%), την Ελλάδα (26%), τη Μάλτα (27%), την Κροατία (28%), και την Ισπανία (29%).   


Το TOP 8 των αυξήσεων της περιόδου 2015-2024

ΖΕΥΓΑΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΠΑΙΔΙΑ (% επί του συνόλου των νοικοκυριών)

2015-2024

2006-2024








Τρίτη 10 Ιουνίου 2025

Η παρουσία των «άλλων» στην Ελλάδα του 1907: Θρησκεία, Γλώσσα, Καταγωγή και Συμμετοχή στα Μοντέρνα Επαγγέλματα

 

Η παρουσία των «άλλων» στην Ελλάδα του 1907: 


Θρησκεία, Γλώσσα, Καταγωγή και Συμμετοχή στα Μοντέρνα Επαγγέλματα

 

Θα ήθελα να ξεκινήσω τη σημερινή μου παρουσίαση τονίζοντας την καθοριστική σημασία που έχει κατά τη γνώμη μου η βαθύτερη μελέτη της παρουσίας των "άλλων" (δηλαδή των "αλλόθρησκων", "αλλοδαπών" και "αλλόγλωσσων") στην Ελλάδα των αρχών του εικοστού αιώνα. Αν και οι πληθυσμοί αυτοί καθιστούσαν σχεδόν με αποκλειστικό τρόπο "κοινωνικές μειοψηφίες", οι δυναμικές εξέλιξης της παρουσίας τους στο χώρο (i) και τον χρόνο (t) δύναται να ρίξουν περαιτέρω φως στην αναζήτηση των αιτιών της ανισόμετρης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης που χαρακτηρίζει μέχρι σήμερα την ελληνική περίπτωση (βλ. παλαιά vs. νέα ελλάδα & ηπειρωτική vs. νησιωτική χώρα).

Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, το θέμα της σημερινής μου παρουσίασης βρίσκει έδαφος στο αρκετά δημοφιλές οικονομικό ντιμπέιτ “γεωγραφία vs. πολιτικές” αναφορικά με τους παράγοντες που συντελούν στην ταχύτερη οικονομική (καπιταλιστική) ανάπτυξη (και άρα στις διαφορετικές ταχύτητες ανάπτυξης που παρατηρούνται μεταξύ χωρών ή άλλων περιοχών). Ξεκινώντας από τους οπαδούς της υπόθεσης της γεωγραφίας, παράγοντες όπως είναι το κλίμα, η εγγύτητα στο νερό, η διαθεσιμότητα των φυσικών πόρων και τα συστατικά του εδάφους αναφέρονται συχνά ως οι πιο κρίσιμοι για τον προσδιορισμό των μελλοντικών επιπέδων της οικονομικής ανάπτυξης. Άλλοι μελετητές παντρεύουν στο έργο τους τη “γεωγραφία” με την “ποιότητα των θεσμών”: κάπως έτσι εξηγούν τις ανισότητες που εντοπίζονται στην αμερικανική ήπειρο (η ιδιαίτερη “γεωγραφία” της λατινικής αμερικής - βλ. καλλιέργειες που απαιτούσαν εκτεταμένη εργασία - έστρωσε το δρόμο για την υιοθέτηση του θεσμού της δουλείας και άρα για την μελλοντική ένταση των οικονομικών ανισοτήτων. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της "γεωγραφίας" του αμερικανικού βορρά ανταποκρίθηκε καλύτερα η μικρή, οικογενειακού τύπου, φάρμα, και άρα η υιοθέτηση “καλής ποιότητας” - βλ. πιο "δημοκρατικών" - θεσμών). Για ένα τρίτο γκουπ μελετητών το “παράδοξο” της μεγαλύτερης οικονομικής ανάπτυξης των κατά τα άλλα πολύ φτωχότερων σε φυσικούς πόρους χωρών ή περιοχών περιοχών (και αντίθετα η οικονομική στασιμότητα των κατά τα άλλα πλουσιότερων) δύναται να εξηγηθεί μόνο κάτω από το πρίσμα της υιοθέτησης και ανάπτυξης πολιτικών διαφορετικής ποιότητας (βλ. "καλές" και "κακές" πολιτικές).    

Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκω να επανεντάξω την εμπειρική εξέταση της γνωστής σε όλες/ους μας, αν και μάλλον ξεχασμένης (και κάπως αδικημένης), υπόθεσης του Βέμπερ για τη σχέση ανάμεσα στην καπιταλιστική ανάπτυξη και την προτεσταντική ηθική. Όσες επιφυλάξεις και αν υπάρχουν, ιδιαίτερα ανάμεσα στους φιλομαρξιστικούς κύκλους, σχετικά με την εγκυρότητα της κατεύθυνσης της αιτιακής σχέσης που περιγράφεται στο βεμπεριανό μοντέλο, η σκέψη του Βέμπερ δεν αναιρεί, κατά τη γνώμη μου, την ουσία του μαρξικού σχήματος, που εστιάζει στη μελέτη των σχέσεων μεταξύ βάσης και εποικοδομήματος. Τι το ιδιαίτερο όμως βλέπει ο Βέμπερ στην προτεσταντική ηθική;


Τα παραπάνω αποσπάσματα είναι ενδεικτικά καθώς περιγράφουν την (κατά Βέμπερ):

1) Θετική συσχέτιση ανάμεσα στην παρουσία των προτεσταντών και τη συμμετοχή του πληθυσμού στο εμπόριο και τη βιομηχανία (τους βασικούς πυλώνες δηλαδή της σύγχρονης - βλ. καπιταλιστικής - οικονομικής ανάπτυξης)

2) Τη διάχυση μιας νέας κουλτούρας αποποινικοποίησης της συγκέντρωσης του πλούτου (και μάλιστα ως αποτέλεσμα μιας ηθικής που είχε στοιχεία θεϊκής κλήσης).

Στη διαμόρφωση αυτής της νέας συνθήκης ανιχνεύει ο Βέμπερ τον καθοριστικό ρόλο της εκκλησιαστικής Μεταρρύθμισης. 

Στην εμπειρική βιβλιογραφία συναντάμε πλούσιες ενδείξεις τόσο απόρριψης όσο και αποδοχής της υπόθεσης του Βέμπερ. Έτσι, μια σειρά από έρευνες αποτυγχάνουν να βρουν στατιστικά σημαντικές σχέσεις ανάμεσα στους προτεστάντες και τα επίπεδα της οικονομικής ανάπτυξης. Κάποιες από αυτές τονίζουν τη σημασία της αστικοποίησης, του εκμοντερνισμού, αλλά και των εθνοτικών διαφορών. 


Άλλες μελέτες πάλι προσφέρουν ενδείξεις που είναι σε θέση να υποστηρίξουν στατιστικά την εγκυρότητα του σχήματος ανάλυσης που περιγράφει ο Βέμπερ: έτσι, οι προτεστάντες φέρονται να σχετίζονται θετικά με τα ποσοστά των επιχειρηματιών, με τις περισσότερες ώρες εργασίας, με τα υψηλότερα κέρδη, με την μεγαλύτερη συμμετοχή του πληθυσμού στην εκπαίδευση, καθώς και με την υψηλότερη συμμετοχή στην εργασία. 


Η δική μας απόπειρα περιγράφεται στις διαφάνειες που ακολουθούν: 

Εξετάζουμε για πρώτη φορά στη σχετική βιβλιογραφία την εγκυρότητα της υπόθεσης του Βέμπερ για την ελληνική περίπτωση στις αρχές του εικοστού αιώνα, και πιο συγκεκριμένα κατά το έτος 1907.
Τα ποσοστά συμμετοχής του εργατικού πληθυσμού στις διάφορες επαγγελματικές κατηγορίες αποτελούν την εξαρτημένη μεταβλητή (Ψ) των υποδειγμάτων μας. Ως βασική ανεξάρτητη μεταβλητή (Χ) χρησιμοποιούμε τα επίπεδα παρουσίας των προτεσταντών. Εναλλακτικά, για τον προσδιορισμό της συμμετοχής του πληθυσμού στα επαγγέλματα χρησιμοποιούνται και άλλοι παράγοντες, όπως η παρουσία των καθολικών, των ισραηλιτών, των μουσουλμάνων και των ορθόδοξων χριστιανών. Ακόμη, εξετάζονται οι πιθανές επιδράσεις της γλώσσας, καθώς και της καταγωγής (βλ. ιθαγένεια). Οι επεξεργασίες μας αφορούν τόσο τους 26 νομούς όσο και τις 69 επαρχίες της χώρας.

Όλα τα δεδομένα μας αντλήθηκαν από την απογραφή του πληθυσμού κατά το έτος 1907. Οι παρακάτω διαφάνειες είναι ενδεικτικές του τρόπου καταγραφής της "θρησκείας", της "γλώσσας", της "καταγωγής", καθώς και των "επαγγελμάτων" στην απογραφή του πληθυσμού του 1907:




Ας περάσουμε όμως στα πρώτα ευρήματά μας: Αριστερά, βλέπουμε το επίπεδο των 26 νομών της χώρας και δεξιά κάποιες από τις 66 επαρχίες της. Κέρκυρα, Αττική, Αχαΐα και Κυκλάδες είναι μερικές από τις περιοχές στις οποίες συναντώνται τα υψηλότερα ποσοστά παρουσίας των προτεσταντών. Μόνο στην Αττική ήταν συγκεντρωμένοι περίπου οι μισοί από τους προτεστάντες της χώρας. Στις περιοχές της Θεσσαλίας συναντάμε κάποια σημαντικά ποσοστά παρουσίας μουσουλμάνων και ισραηλιτών, ενώ οι κυκλάδες συγκροτούν τον σημαντικότερο πόλο συγκέντρωσης των καθολικών.


Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η εικόνα που προκύπτει όταν αφαιρούμε από το κάδρο την κυρίαρχη θρησκεία (βλ. χριστιανοί ορθόδοξοι). Όπως βλέπουμε στην διαφάνεια που ακολουθεί, είμαστε σε θέση να εντοπίσουμε αρκετά πεδία συνύπαρξης τουλάχιστον 2 πληθυσμιακά "μειοψηφούντων" θρησκειών. Είναι επίσης ορατές οι τάσεις συνύπαρξης των χριστιανικών θρησκειών (βλ. καθολικοί και προτεστάντες) και των μη χριστιανικών (βλ. εβραίοι και μουσουλμάνοι) στα νότια και τα βόρεια της χώρας, αντίστοιχα.
Στα νοτιοανατολικά της χώρας εντοπίζεται το κέντρο βάρους, στο επαρχιακό επίπεδο ανάλυσης, τόσο της παρουσίας των προτεσταντών όσο και των καθολικών.

Αντίθετα, για τους ισραηλίτες και τους μουσουλμάνους τα κέντρα βαρύτητας της παρουσίας τους εντοπίζονται κοντά στα βόρεια σύνορα της χώρας.

Σε Κέρκυρα, Αττική, Κυκλάδες και Αχαΐα συναντάμε και τα υψηλότερα ποσοστά των κατοίκων που μιλούσαν γλώσσες “δυτικού τύπου”, καθώς και τα υψηλότερα επίπεδα κατοίκων με "δυτικού τύπου" ιθαγένεια.    
Ακολουθούν κάποια γραφήματα που αποτυπώνουν τα επίπεδα συμμετοχής του πληθυσμού στις διάφορες επαγγελματικές κατηγορίες (Αττική, Κυκλάδες, Αχαΐα και Κέρκυρα είναι μεταξύ των περιοχών με τα υψηλότερα επίπεδα συμμετοχής στα λεγόμενα "μοντέρνα" επαγγέλματα): 


Στις διαφάνειες που ακολουθούν φαίνονται τα διαγράμματα διασποράς που συνδέουν θετικά τα επίπεδα παρουσίας των προτεσταντών με τη συμμετοχή του πληθυσμού στα τραπεζικά επαγγέλματα: 
 




Ακολουθούν τα γραφήματα που παρουσιάζουν τις συσχετίσεις ανάμεσα στη συμμετοχή του πληθυσμού στα διάφορα επαγγέλματα και τη θρησκεία, τη γλώσσα και την καταγωγή, αντίστοιχα:
 

Ανάμεσα στους προτεστάντες και τη συμμετοχή του πληθυσμού στα τραπεζικά επαγγέλματα και το εμπόριο εντοπίζονται θετικές και στατιστικά σημαντικές σχέσεις. 


Κάποιες θετικές και στατιστικά σημαντικές σχέσεις εντοπίζονται ανάμεσα στη συμμετοχή του πληθυσμού στα λεγόμενα "μοντέρνα" επαγγέλματα και τις "δυτικού τύπου" γλώσσες. 

Αρκετά έντονα θετικές και στατιστικά σημαντικές υπήρξαν οι σχέσεις ανάμεσα στη συμμετοχή του πληθυσμού στα καπιταλιστικά επαγγέλματα (βλ. τραπεζικά και εμπόριο) και την ιθαγένεια προτεσταντικών χωρών.

Οι παραπάνω ενδείξεις επιβεβαιώνονται σε μεγάλο βαθμό ακόμη και όταν περνάμε στο επαρχιακό επίπεδο ανάλυσης:




 
***